Voor het bestuur

De wetenschappelijke onderbouwing van bewegend leren

Een beknopte, eerlijke samenvatting van wat het onderzoek laat zien over bewegend leren als middel voor taal en rekenen, met een bronnenlijst om zelf verder te lezen. Bedoeld om te delen met jullie bestuur of MR.

Terug naar de aanmelding

Wat het onderzoek laat zien, in het kort

Bewegend leren is geen wondermiddel, maar de wetenschap is opvallend eenduidig over twee dingen: het schaadt de leerresultaten niet, en het verhoogt betrokkenheid en concentratie. Mits het kwalitatief is, met het leerdoel voorop.

Gelijk of beter

Bewegend leren heeft geen negatief effect op leerresultaten. Sommige studies rapporteren een leerwinst van drie tot vijf maanden.

Kwaliteitskader Bewegend Leren; Mullender-Wijnsma e.a. (2015)
20 → 30 min

Ongeveer twintig minuten bewegen levert zo'n dertig minuten scherpe focus op. Te lang stilzitten verlaagt juist de doorbloeding van het brein.

Hersenonderzoek, o.a. prof. Erik Scherder (VU)
89%

van de leerkrachten vindt dat bewegend leren minstens wekelijks zou moeten plaatsvinden.

Mulier Instituut (2022), 531 leerkrachten en 66 directies
Hoger

De betrokkenheid en taakgerichtheid nemen toe, juist bij leerlingen die anders snel afhaken.

Praktijkonderzoek onder 55 leerkrachten; internationaal onderzoek

De bevindingen per thema

Brein en cognitie

  • Het brein is plastisch en vormt voortdurend nieuwe verbindingen tijdens het leren; bewegen draagt daaraan bij. (Diamond, 1988)
  • Kinesthetische activiteit tijdens het leren verhoogt de zuurstoftoevoer naar de hersenen en stimuleert executieve functies als plannen en probleemoplossen. (Mullender-Wijnsma e.a., 2015)
  • Spel en beweging bevorderen het maken van verbindingen via meerdere leerroutes. (Zadina, 2014)

Concentratie, aandacht en gezondheid

  • Regelmatige beweging verhoogt alertheid en concentratie; langdurig zitten vermindert de bloedtoevoer naar het brein. (Scherder, 2014)
  • Na een bewegingsmoment komen leerlingen scherper terug aan het werk. (internationaal onderzoek naar fysiek actief leren)
  • Sinds de lockdowns hebben meer kinderen zwakkere motorische vaardigheden, wat het belang van beweging onderstreept. (Stroes / Mulier Instituut, 2021)

Leerprestaties en betrokkenheid

  • Fysieke activiteit helpt kinderen academische concepten beter te begrijpen en te onthouden. (Weiss, 2001; Zadina, 2014)
  • Bewegend leren vergroot leerplezier, betrokkenheid en taakgerichtheid in de klas. (praktijkonderzoek onder 55 leerkrachten)
Kwaliteit voorop

Niet alle bewegend leren is effectief, kwaliteit bepaalt het verschil

Onderzoek laat ook zien dat de uitvoering bepalend is: alleen wanneer de beweging echt aan het leerdoel gekoppeld is, levert het iets op. Daarom toetsen we elke werkvorm aan het onafhankelijke Kwaliteitskader Bewegend Leren van het Platform Dynamische Schooldag, dat meet of kinderen écht leren en niet alleen bewegen.

Eindredactie en erkenning door het Platform Dynamische Schooldag

Bronnen

Een selectie van de kernbronnen achter bewegend leren. Voor wie dieper wil graven verwijzen we naar de openbare kennisbank met ruim 150 studies en praktijkpublicaties.

  1. Diamond, M. C. (1988). Enriching Heredity: The Impact of the Environment on the Anatomy of the Brain. New York: Free Press.
  2. Mullender-Wijnsma, M. J., Hartman, E., De Greeff, J. W., Bosker, R., Doolaard, S., & Visscher, C. (2015). Improving academic performance of school-age children by physical activity in the classroom: 1-year program evaluation. Journal of School Health, 85(6), 365-371.
  3. Zadina, J. (2014). Multiple Pathways to the Student Brain: Energizing and Enhancing Instruction. San Francisco: Jossey-Bass / John Wiley & Sons.
  4. Scherder, E. (2014). Laat je hersenen niet zitten: hoe lichaamsbeweging de hersenen jong houdt. Amsterdam: Athenaeum.
  5. Weiss, R. P. (2001). The mind-body connection in learning. Training & Development, 55(9), 60-67.
  6. Mulier Instituut (2022). Bewegend leren in het basisonderwijs. Onderzoek onder 531 leerkrachten en 66 directies.
  7. Stroes, H. / Mulier Instituut (2021). Meer basisschoolkinderen met slechtere motorische vaardigheden na de coronalockdown.
  8. Mieras, M. (2018). Buitentijd = leertijd. Publicatie over bewegen, buitenlucht en leren.
  9. Keijser, R., van Gelder, W., Koenders, A., & Janssen, M. (2024). De dynamische schooldag. Platform Dynamische Schooldag.
  10. Westerbroek, J. (2024). De actieve schooldag in het basisonderwijs.
  11. Platform Dynamische Schooldag. Kwaliteitskader Bewegend Leren. Onafhankelijk beoordelingskader voor bewegend leren activiteiten.
📚 Volledige literatuur: de openbare kennisbank van het Platform Dynamische Schooldag bundelt ruim 150 wetenschappelijke artikelen, onderzoeksrapporten en praktijkpublicaties over bewegen en leren. Bekijk de hele lijst op allesinbeweging.net, en een toegankelijke samenvatting op wij-leren.nl.

Vragen over de onderbouwing? Bel een adviseur via , of mail .